Türkiye Nüfusu: ADNKS 2012 Sonuçları Açıklandı

15 Şubat 2013

Bilgi Notu

Merve Nezihe Özer

2006 yılında faaliyete geçen ve 2007’de ilk sonuçlarını veren Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi’nin (ADNKS) son verilerine göre Türkiye nüfusu 31 Aralık 2012 tarihi itibariyle 75.627.384’e ulaşmıştır. Nüfusumuz bir önceki yıla göre 903.115 kişi artmış olmakla birlikte nüfus artış hızı ‰12’ye düşmüştür.

Tablo 1: Nüfus büyüklüğü ve nüfus artış hızı

Veriler Türkiye’nin yaşlı bir nüfusa sahip olma yolunda ilerlediğini doğrulamaktadır. 0-14 yaş grubundaki nüfusun toplam nüfus içindeki payı 2011 yılında %25,28 iken 2012 yılında %24,93’e düşmüştür. 65 yaş ve üstü nüfusun payı ise %7,35’ten %7,51’e yükselmiştir. Çalışma çağındaki, yani 15-64 yaş grubundaki nüfusun payında da bir önceki yıla göre artış gözlenmektedir. 1990 yılından günümüze nüfusun yaş yapısında meydana gelen değişikliği Grafik 1’den görmek mümkündür. Son 20 yıl içinde genç nüfusun payı gitgide azalırken, çalışma çağında bulunan nüfusun ve yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki payı artmaktadır.

Grafik 1: Geniş yaş gruplarına göre nüfusun dağılımı

Nüfusun yaş yapısındaki değişimin bir diğer göstergesi olarak kabul edilebilecek olan ortanca yaşta da artış gerçekleşmiştir. 2011 yılında 29,7 olan ortanca yaş, 2012 yılı itibariyle 30,1 olmuştur. Şekil 1’deki 2012 nüfus piramidinden de görüleceği üzere nüfusun 30-34 yaş grubunda biriktiği görülmektedir. TÜİK tarafından hazırlanan haber bülteninde de belirtildiği gibi, doğurganlıktaki azalma ve doğuşta yaşam beklentisinin yükselmesi ile birlikte 2050’ye doğru ortanca yaşın 40’a ulaşması beklenmektedir.

Şekil 1: 2012 yılı nüfus piramidi

Çeşitli haber kaynakları, Başbakan Erdoğan’ın ‘’3 çocuk’’ söylemine rağmen nüfus artış hızının azaldığını belirterek TÜİK tarafından açıklanan son nüfus verilerine yer verdiler. ‘’3 çocuk’’ tavsiyesine rağmen nüfus artış hızının düşüyor olması, Türkiye’nin genç nüfus avantajını kaybedeceği yönünde endişelere neden olmakla birlikte Kalkınma Bakanlığı çocuk sahibi olmayı teşvik edici politikalar üzerinde çalışmaya başlanılacağını duyurdu. Henüz somut bir teşvik politikası ortaya çıkmış değil, fakat ‘’3 çocuk’’ tavsiyesi etrafında şekillenecek politikaların da gerçekçi olmayacağını görmek mümkün. 2008 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması sonuçlarına göre Türkiye’de toplam doğurganlık hızı, yani kadın başına düşen ortalama çocuk sayısı 2,16’dır. Bu rakam nüfusun kendini yenilemesi için gerekli olan 2,1 çocuk sayısına çok yakın bir değer. Diğer yandan aynı çalışmada hesaplanan istenilen doğurganlık hızı, yani bir kadının ortalama olarak sahip olmak isteyeceği çocuk sayısı ise 1,6’dır. Toplam doğurganlık hızı ile istenilen doğurganlık hızı arasındaki bu fark Türkiye’de kadınların şu anda sahip olduklarından daha az çocuğa sahip olmak istediklerinin bir göstergesidir. Bir diğer deyişle, Türkiye’de kadınlar daha az çocuklu, daha küçük bir aile yapısını ideal aile büyüklüğü olarak görmektedirler. Daha az çocuk sahibi olmak yönündeki bu istek, nüfus artış hızındaki azalmanın temel dinamiğidir. Bu tablo karşısında her ailenin 3 çocuk sahibi olması yönünde tavsiyede bulunmak gerçekçi ve ulaşılabilecek bir hedef olarak gözükmemektedir. Bu nedenle nüfus politikası ile ilgili atılacak adımlar yukarıda bahsi geçen verileri göz önünde bulundurarak daha gerçekçi temellere oturtulmalıdır. Daha çok çocuğa sahip ailelere teşvik verilmesi gibi uygulamalardan ziyade, daha az çocuğa sahip olmak yönündeki istek hedef alınmalı ve bu isteğin nedenleri araştırılmadır.

Kaynakça   

Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü, 2009. Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 2008. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Hastaneleri Basımevi Hacettepe Üniversitesi.

Hürriyet Aile, 2013. Çocuk yapana teşvik: Nasıl bir formül düşünülüyor? [Online] Available at: http://www.hurriyetaile.com/saglikli-yasam/genel-saglik/cocuk-yapana-tesvik_29423.html [Accessed 15 February 2013].

TÜİK, 1990-2000. Genel Nüfus Sayımları. [Online] Available at: http://tuikapp.tuik.gov.tr/nufusmenuapp/menu.zul [Accessed 15 February 2013].

TÜİK, 2011-2012. Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) Sonuçları. [Online] Available at: http://tuikapp.tuik.gov.tr/adnksdagitapp/adnks.zul [Accessed 15 February 2013].

TÜİK, 2012. Türkiye'nin Demografik Yapısı ve Geleceği, 2010-2050. [Online] Available at: http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=13140 [Accessed 15 February 2013].

TÜİK, 2013. Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları, 2012. [Online] Available at: http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=13425 [Accessed 15 February 2013].

Türkiye, 2013. Çocuğa teşvik için çalışıyoruz. [Online] Available at: http://www.turkiyegazetesi.com/haberdetay.aspx?NewsID=32561#.UR30JWei_Dc [Accessed 15 February 2013].